Chỉ số SJR là gì? So sánh với Impact Factor và CiteScore, ý nghĩa với tạp chí Việt Nam ​

Chỉ số SJR (SCImago Journal Rank) là thước đo uy tín và tầm ảnh hưởng khoa học của tạp chí, được SCImago Lab tính toán dựa trên dữ liệu Scopus — không chỉ đếm số lượng trích dẫn mà còn tính đến chất lượng của nguồn trích dẫn: trích dẫn từ tạp chí uy tín hơn sẽ có trọng số cao hơn. Hiểu SJR là bước quan trọng để ban biên tập định vị tạp chí và lên chiến lược phát triển phù hợp.

Cập nhật: tháng 8/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC

SJR (SCImago Journal Rank) là gì? ​

SJR là chỉ số xếp hạng tạp chí khoa học do SCImago Lab — nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Granada (Tây Ban Nha) — phát triển, sử dụng thuật toán lấy cảm hứng từ Google PageRank.

Định nghĩa chuẩn: SJR đo lường uy tín trung bình của bài báo trong tạp chí dựa trên số lượng và chất lượng trích dẫn nhận được trong 3 năm gần nhất, với trọng số phụ thuộc vào uy tín của tạp chí trích dẫn (Scopus, SCImago Journal & Country Rank, 2024).

Khác với Impact Factor (IF) đơn giản là tổng trích dẫn chia số bài, SJR tính toán phức tạp hơn:

  • Mỗi trích dẫn từ tạp chí có SJR cao sẽ mang giá trị lớn hơn trích dẫn từ tạp chí có SJR thấp
  • Cửa sổ thời gian tính trích dẫn: 3 năm (thay vì 2 năm như IF)
  • Loại trừ self-citation (tự trích dẫn) để tránh thao túng
  • Dữ liệu hoàn toàn từ Scopus (không phải Web of Science)

SJR có phạm vi từ 0 đến vài chục, tùy lĩnh vực. Theo dữ liệu công bố trên trang chỉ số chính thức của Nature (Journal Metrics, 2025), SJR của tạp chí Nature đạt khoảng 19,7 — mức cao hiếm có, trong khi một tạp chí tốt trong các lĩnh vực chuyên biệt hẹp thường chỉ đạt SJR từ 0,5 đến 5.

Ví dụ minh họa cách đọc chỉ số SJR (số liệu giả định để dễ hình dung, không phải số liệu thật của một tạp chí cụ thể): Tạp chí A có SJR = 0,3 nhận 50 trích dẫn/năm chủ yếu từ các tạp chí có SJR thấp (dưới 0,2), trong khi Tạp chí B cũng nhận 50 trích dẫn/năm nhưng phần lớn đến từ các tạp chí có SJR trên 1,0 — kết quả là SJR của Tạp chí B thường cao hơn đáng kể dù tổng số trích dẫn bằng nhau, vì thuật toán SJR cộng dồn "uy tín" theo trọng số nguồn trích dẫn chứ không đếm đơn thuần theo số lượng.

So sánh SJR, Impact Factor và CiteScore: Khác nhau như thế nào? ​

Ba chỉ số này thường bị nhầm lẫn vì đều liên quan đến trích dẫn. Bảng dưới đây phân biệt rõ ràng:

Tiêu chíSJRImpact Factor (IF)CiteScore
Tổ chức tínhSCImago LabClarivate AnalyticsElsevier/Scopus
Cơ sở dữ liệuScopusWeb of ScienceScopus
Cửa sổ trích dẫn3 năm2 năm4 năm
Thuật toánCó trọng số (PageRank-like)Đơn giản (tổng chia số bài)Đơn giản (tổng chia số bài)
Tính tự trích dẫnLoại trừBao gồmBao gồm
Số tạp chí~21.000~21.000 (JCR)~26.000
Truy cậpMiễn phí (scimago.com)Trả phí (JCR)Miễn phí (Scopus)
Dùng đểXếp hạng Q1–Q4 ScopusXếp hạng Q1–Q4 WoSĐánh giá tổng thể Scopus

Điểm quan trọng nhất: Tại Việt Nam, hệ thống tính điểm HĐGSNN (tên gọi trước đây: HĐCDGSNN) dùng kết hợp cả IF (WoS, công bố trong Journal Citation Reports) và SJR/CiteScore (Scopus) để xếp hạng bài báo Q1–Q4. Vì vậy, ban biên tập cần theo dõi cả ba chỉ số. Scopus còn hiển thị thêm một chỉ số thứ tư trên cùng hồ sơ tạp chí — SNIP, hiệu chỉnh theo tập quán trích dẫn của từng lĩnh vực thay vì theo uy tín nguồn trích dẫn như SJR — hữu ích khi cần so sánh xuyên ngành.

Cách tính SJR — Hiểu để biết cách cải thiện ​

Công thức SJR dựa trên nguyên lý: một tạp chí uy tín hơn nếu được nhiều tạp chí uy tín khác trích dẫn.

Cụ thể, SJR tính theo quy trình lặp (iterative algorithm):

  1. Ban đầu, mỗi tạp chí được gán giá trị bằng nhau
  2. Mỗi vòng lặp, tạp chí nhận "uy tín" từ các tạp chí trích dẫn nó
  3. Tạp chí được trích dẫn bởi tạp chí có SJR cao → nhận nhiều điểm hơn
  4. Lặp lại cho đến khi hội tụ (thường ~100 vòng)
  5. Chuẩn hóa theo số bài để so sánh được giữa tạp chí lớn và nhỏ

Điều này có nghĩa là: để tăng SJR, tạp chí cần được các tạp chí có SJR cao hơn trong cùng lĩnh vực trích dẫn — chứ không đơn thuần là tăng tổng số trích dẫn.

Cách tra cứu SJR của tạp chí — Hướng dẫn từng bước ​

SJR hoàn toàn miễn phí và công khai tại scimagojr.com. Cách tra cứu:

Tra cứu tạp chí cụ thể ​

  1. Truy cập scimagojr.com
  2. Nhập tên tạp chí hoặc ISSN vào ô tìm kiếm
  3. Xem trang tạp chí: có biểu đồ SJR theo năm, xếp hạng Quartile (Q1–Q4), lĩnh vực, và so sánh với tạp chí cùng ngành

Tra cứu theo lĩnh vực và quốc gia ​

  1. Chọn tab "Journal Rankings"
  2. Lọc theo Subject Area (lĩnh vực), Country (quốc gia), Year (năm)
  3. Có thể lọc "Vietnam" để xem tất cả tạp chí Việt Nam trong Scopus

Theo thống kê tổng hợp cập nhật đến tháng 6/2025, Việt Nam có khoảng 16 tạp chí khoa học được lập chỉ mục trong Scopus và Web of Science, phần lớn có SJR dưới 0,5 — thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu của lĩnh vực tương ứng.

SJR và hệ thống Quartile (Q1–Q4): Tạp chí Việt Nam cần biết gì? ​

Trong Scopus, mỗi tạp chí được xếp vào một trong 4 nhóm Quartile dựa trên SJR so với các tạp chí cùng lĩnh vực và chuyên ngành:

QuartileÝ nghĩaSJR tương đối
Q1Top 25% tạp chí uy tín nhất trong lĩnh vựcCao nhất
Q2Từ 25% đến 50%Trên trung bình
Q3Từ 50% đến 75%Dưới trung bình
Q425% cuốiThấp nhất

Quan trọng với tác giả Việt Nam: Theo quy định của Hội đồng Giáo sư Nhà nước, bài báo đăng ở tạp chí Q1/Q2 Scopus/WoS luôn được tính điểm cao hơn bài Q3/Q4, với khung điểm cụ thể do từng Hội đồng Giáo sư ngành và liên ngành quy định riêng — dao động phổ biến trong khoảng 0,25 đến 2,0 điểm tùy ngành, trong đó tạp chí Q1 thường được xét ở khung điểm cao nhất trong thang của ngành đó. Vì mỗi hội đồng ngành có bảng điểm riêng, tác giả nên tra cứu đúng danh mục của ngành mình thay vì áp dụng một con số chung cho mọi lĩnh vực.

Một tạp chí có thể có Quartile khác nhau tùy từng chuyên ngành (subject category) — một tạp chí y học tổng quát có thể là Q1 ở "General Medicine" nhưng Q2 ở "Internal Medicine".

Chiến lược cải thiện SJR cho tạp chí khoa học Việt Nam ​

Tăng SJR là mục tiêu dài hạn (thường 3–5 năm) nhưng có thể thực hiện có hệ thống:

1. Nâng chất lượng nội dung Đăng bài của tác giả có H-index cao, thuộc trường/viện uy tín quốc tế. Bài nghiên cứu có phương pháp mới, dữ liệu gốc thường được trích dẫn nhiều hơn.

2. Mở rộng mạng lưới phản biện quốc tế Phản biện viên từ nhiều quốc gia → bài báo được biết đến rộng hơn → nhiều trích dẫn hơn từ cộng đồng quốc tế. Xem thêm về cách mời phản biện viên cho tạp chí.

3. Xuất bản nhanh và liên tục Mô hình xuất bản liên tục (continuous publication) giúp bài báo online sớm hơn, được trích dẫn sớm hơn trong cửa sổ 3 năm của SJR.

4. Đảm bảo metadata chất lượng cao Dữ liệu Scopus chuẩn → SCImago tính SJR chính xác. Hệ thống như VOJS tự động xuất metadata JATS XML chuẩn Scopus khi xuất bản.

5. Hợp tác tạp chí đặc biệt Số chuyên đề (special issue) với tạp chí quốc tế uy tín → thu hút bài có chất lượng cao hơn và tăng khả năng được trích dẫn.

Sai lầm thường gặp khi tạp chí Việt Nam đọc và dùng chỉ số SJR ​

Trong quá trình tư vấn các tạp chí khoa học Việt Nam theo đuổi lộ trình vào Scopus, một số cách hiểu sai về SJR lặp lại nhiều lần:

  • So sánh SJR giữa hai lĩnh vực khác nhau: một tạp chí Toán học có SJR = 0,8 có thể uy tín hơn nhiều so với một tạp chí Y học có SJR = 1,5, vì thói quen trích dẫn và tốc độ xuất bản giữa các ngành khác nhau rất lớn. Chỉ nên so sánh SJR trong cùng subject category, hoặc dùng Quartile (Q1–Q4) thay vì con số SJR tuyệt đối.
  • Cho rằng SJR = 0 hoặc chưa có SJR nghĩa là tạp chí kém chất lượng: thực tế đây thường chỉ là dấu hiệu tạp chí mới được lập chỉ mục Scopus, chưa đủ 3 năm dữ liệu trích dẫn để hệ thống tính toán — không phản ánh chất lượng nội dung.
  • Chỉ tập trung tăng SJR mà bỏ qua chất lượng khoa học thực chất: một số tòa soạn cố gắng "đi tắt" bằng cách khuyến khích trích dẫn chéo giữa các tạp chí quen biết để đẩy nhanh chỉ số — đây là hành vi có nguy cơ bị Scopus xếp vào diện thao túng trích dẫn (citation stacking) và bị đình chỉ chỉ số nếu bị phát hiện.
  • Dùng SJR làm căn cứ duy nhất để đánh giá một bài báo hoặc một nhà nghiên cứu cụ thể: đây chính là kiểu quy đổi chỉ số cấp-tạp-chí sang cấp-cá nhân mà phong trào quốc tế DORA cảnh báo là thiếu cơ sở thống kê — nên kết hợp đọc trực tiếp nội dung bài báo thay vì chỉ nhìn SJR của nơi đăng.

Câu hỏi thường gặp về chỉ số SJR ​

SJR bao nhiêu là tốt cho tạp chí khoa học?

Không có ngưỡng tuyệt đối vì SJR phụ thuộc rất nhiều vào đặc thù thói quen trích dẫn của từng lĩnh vực. Trong nhiều ngành, SJR trên 1,0 thường tương ứng nhóm Q1/Q2, nhưng ở các ngành có vòng đời trích dẫn chậm (Toán học, Khoa học xã hội), một tạp chí SJR 0,3–0,5 đã có thể lọt Q1. Vì vậy, điều quan trọng hơn con số SJR tuyệt đối là Quartile của tạp chí so với các tạp chí khác trong cùng subject category trên Scopus.

SJR và Impact Factor cái nào quan trọng hơn?

Cả hai quan trọng nhưng phục vụ mục đích khác nhau và không thể thay thế lẫn nhau hoàn toàn. Impact Factor (Clarivate/Web of Science) là chỉ số lâu đời hơn, được nhiều hội đồng học thuật quốc tế và HĐGSNN dùng làm căn cứ chính. SJR (Scopus) miễn phí, tra cứu công khai và phổ biến hơn ở các nước đang phát triển như Việt Nam do độ phủ tạp chí rộng hơn Web of Science. HĐGSNN công nhận cả hai, nên ban biên tập nên theo dõi song song thay vì chỉ tối ưu một chỉ số.

Tạp chí Việt Nam có thể cải thiện SJR trong bao lâu?

SJR được cập nhật hàng năm (thường vào tháng 6). Tác động của cải thiện chất lượng thường thấy rõ sau 2–3 năm do cửa sổ trích dẫn 3 năm. Tuy nhiên, tăng mạnh metadata và công bố nhiều bài có tác giả quốc tế có thể thấy thay đổi trong 1–2 năm.

Tạp chí không có SJR có nghĩa là gì?

Tạp chí không có SJR nghĩa là tạp chí đó chưa được lập chỉ mục trong Scopus — hoặc mới được lập chỉ mục và chưa đủ dữ liệu để tính. Đây là lý do quan trọng để các tạp chí Việt Nam phấn đấu vào danh mục tạp chí Scopus.

Tác giả có thể kiểm tra SJR của tạp chí trước khi nộp bài không?

Hoàn toàn có thể và nên làm. Truy cập scimagojr.com, nhập tên tạp chí để xem SJR hiện tại, lịch sử xu hướng và Quartile. Đây là bước quan trọng trong cách lựa chọn tạp chí để đăng bài.

SJR có phải là "percentile" hiển thị trên trang Scopus của tạp chí không?

Không hoàn toàn giống nhau, dù hai khái niệm dễ bị nhầm. SJR là một con số chỉ số (index) phản ánh uy tín trích dẫn có trọng số, trong khi percentile trên Scopus thể hiện vị trí phần trăm của tạp chí so với các tạp chí khác cùng subject category — percentile cao (ví dụ 90%) có nghĩa tạp chí đứng trong top 10% của lĩnh vực đó. Quartile (Q1–Q4) là cách quy đổi percentile thành 4 nhóm để dễ so sánh và thường được các hội đồng xét duyệt tại Việt Nam sử dụng trực tiếp thay vì đọc percentile chi tiết.

Tóm tắt: Những điểm cần nhớ về SJR ​

  • ✅ SJR = SCImago Journal Rank, tính từ dữ liệu Scopus, miễn phí tại scimagojr.com
  • ✅ Khác IF: dùng thuật toán có trọng số (tạp chí uy tín trích dẫn → giá trị cao hơn), cửa sổ 3 năm
  • ✅ Khác CiteScore: thuật toán phức tạp hơn, loại trừ self-citation
  • ✅ SJR là cơ sở xếp hạng Q1–Q4 Scopus — ảnh hưởng trực tiếp đến điểm HĐGSNN
  • ✅ Tạp chí Việt Nam muốn cải thiện SJR: nâng chất lượng bài, mở rộng phản biện quốc tế, đảm bảo metadata chuẩn
  • ✅ VOJS hỗ trợ xuất metadata JATS XML chuẩn Scopus, là nền tảng để dữ liệu SJR chính xác

Về nội dung bài viết

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ VOJS — Metis JSC, dựa trên kinh nghiệm triển khai hệ thống quản lý tạp chí cho hơn 30 tạp chí khoa học tại Việt Nam. Tham chiếu: SCImago Journal & Country Rank (2024–2025), Elsevier Scopus Content Selection & Advisory Board, Thông tư 27/2025/TT-BKHCN, quy định tính điểm HĐGSNN.

Bài viết liên quan ​

Cập nhật gần nhất:

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Metis.

Copyright © 2020-PRESENT Metis., Jsc