Xử phạt vi phạm hành chính báo chí: Tạp chí khoa học Việt Nam cần tránh gì theo Nghị định 367/2026/NĐ-CP? ​

Nghị định 367/2026/NĐ-CP (Chính phủ ban hành ngày 25/9/2026, có hiệu lực từ 26/9/2026) là văn bản đang áp dụng để xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực báo chí, thay thế quy định xử phạt báo chí của Nghị định 119/2020/NĐ-CP. Mức phạt tối đa nâng lên 500 triệu đồng đối với tổ chức và 250 triệu đồng đối với cá nhân cho mỗi hành vi, so với 200/100 triệu đồng trước đây.

Tạp chí khoa học là một loại hình báo chí nên chịu điều chỉnh đầy đủ. Ba nhóm lỗi dễ vướng nhất: hoạt động không có giấy phép, không thông báo thay đổi nội dung giấy phép và không nộp lưu chiểu. Bài viết so sánh mức phạt cũ và mới, cách xử lý vi phạm kéo dài và cách tự rà soát.

Cập nhật: tháng 10/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC

Nghị định nào đang áp dụng xử phạt tạp chí khoa học từ 26/9/2026? ​

Từ 26/9/2026, Nghị định 367/2026/NĐ-CP là căn cứ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực báo chí, bao gồm tạp chí khoa học in và điện tử. Văn bản được Chính phủ ban hành ngày 25/9/2026, chỉ một ngày trước khi có hiệu lực, nên nhiều tòa soạn chưa kịp cập nhật.

Theo Nghị định 367/2026/NĐ-CP: mức phạt tiền tối đa đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực báo chí là 500.000.000 đồng đối với tổ chức và 250.000.000 đồng đối với cá nhân; thời hiệu xử phạt là 02 năm; với cùng một hành vi, mức phạt cá nhân bằng 1/2 mức phạt tổ chức.

Về hiệu lực theo thời gian, các nguồn tổng hợp văn bản cho thấy hai quy tắc chuyển tiếp: hành vi vi phạm xảy ra và kết thúc trước 26/9/2026 vẫn xử theo quy định cũ; hành vi bắt đầu trước đó nhưng vẫn đang diễn ra sau thời điểm này thì áp dụng Nghị định 367/2026/NĐ-CP.

Quy tắc thứ hai quan trọng với tạp chí khoa học, vì nhiều lỗi mang tính kéo dài (công khai toàn văn khi chưa đủ giấy phép, vận hành ngoài phạm vi giấy phép) sẽ chịu khung phạt mới ngay cả khi lỗi bắt đầu từ năm trước. Chi tiết các điều khoản nên tra trên văn bản gốc tại Cổng thông tin điện tử Chính phủ.

Nghị định 119/2020/NĐ-CP từng áp dụng cho tạp chí khoa học như thế nào? ​

Nghị định 119/2020/NĐ-CP (ban hành 07/10/2020, hiệu lực từ 01/12/2020, thay thế Nghị định 159/2013/NĐ-CP) là văn bản xử phạt báo chí và xuất bản trước 26/9/2026. Tạp chí khoa học, dù xuất bản định kỳ và có tính học thuật, vẫn là loại hình báo chí chịu điều chỉnh đầy đủ, không có ngoại lệ riêng.

Nghị định 14/2022/NĐ-CP (hiệu lực 27/01/2022) sửa đổi một số điều để đồng bộ với quy định viễn thông và công nghệ thông tin. Với tạp chí khoa học điện tử — nơi hệ thống nộp bài trực tuyến và website công khai nội dung song song với bản in — các văn bản này độc lập với giấy phép hoạt động tạp chí điện tử mà tạp chí đã xin trước đó.

Theo Điều 4, khoản 1 Nghị định 119/2020/NĐ-CP (đã hết áp dụng với hành vi mới từ 26/9/2026): mức phạt tiền tối đa là 200.000.000 đồng đối với tổ chức và 100.000.000 đồng đối với cá nhân.

Nguyên tắc tính mức phạt: cá nhân bằng một nửa tổ chức ​

Nguyên tắc cá nhân chịu mức phạt bằng một nửa tổ chức, từng ghi tại Điều 4, khoản 2 Nghị định 119/2020/NĐ-CP, tiếp tục được giữ ở Nghị định 367/2026/NĐ-CP (trần 500/250 triệu đồng). Tòa soạn có thể tự suy ra mức phạt cá nhân từ mức phạt tổ chức mà không cần tra riêng từng điều khoản.

Với tạp chí khoa học, cơ quan chủ quản (trường đại học, viện nghiên cứu, hội khoa học) đứng tên là tổ chức chịu mức cao hơn. Trong một số trường hợp, người đứng đầu cơ quan báo chí — thường là Tổng biên tập — có thể bị xác định là cá nhân vi phạm và chịu mức bằng một nửa, tùy cơ quan xử phạt xác định lỗi thuộc về tổ chức hay cá nhân.

Bảng mức phạt cụ thể: so sánh Nghị định 119/2020 và Nghị định 367/2026 ​

Bảng dưới đây so sánh mức phạt đối với tổ chức ở những hành vi tạp chí khoa học dễ mắc nhất. Cột mới chỉ ghi những con số mà chúng tôi đối chiếu được từ ít nhất hai nguồn tổng hợp văn bản.

Hành vi vi phạmNghị định 119/2020 (tổ chức)Nghị định 367/2026 (tổ chức)
Hoạt động báo chí in, báo chí điện tử không có giấy phép140.000.000 – 200.000.000 đồng (Điều 5, khoản 5)300.000.000 – 400.000.000 đồng (Điều 11, khoản 5)
Thay đổi nội dung giấy phép thuộc diện phải thông báo nhưng không thông báo bằng văn bản3.000.000 – 5.000.000 đồng (Điều 21, sửa đổi bởi NĐ 14/2022)5.000.000 – 10.000.000 đồng
Không nộp lưu chiểu báo chí theo quy định3.000.000 – 5.000.000 đồng (Điều 14, khoản 3, điểm a)Phạt cảnh cáo hoặc 3.000.000 – 10.000.000 đồng
Hoạt động không đúng tôn chỉ, mục đích ghi trong giấy phép30.000.000 – 50.000.000 đồng (ảnh hưởng ít nghiêm trọng); 50.000.000 – 70.000.000 đồng (nghiêm trọng)Nằm trong nhóm vi phạm giấy phép (Điều 11); các nguồn tổng hợp chưa thống nhất khung số, cần tra văn bản gốc

Ngoài tiền phạt, hình thức bổ sung của Nghị định 367/2026/NĐ-CP gồm tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động báo chí có thời hạn từ 1 đến 12 tháng. Với tạp chí khoa học, đây là rủi ro đáng ngại hơn tiền phạt: tạp chí bị đình chỉ có thể lỡ mốc phát hành số, ảnh hưởng đến việc tính điểm công trình của tác giả.

Mức phạt hoạt động không phép tăng từ khung 140–200 triệu lên 300–400 triệu đồng, tức mức trần gấp đôi, trong khi lỗi thiếu lưu chiểu vẫn chỉ ở vài triệu đồng. Khoảng cách này phản ánh cách cơ quan quản lý xếp thứ bậc: tạp chí chưa đủ điều kiện pháp lý để tồn tại bị xem nặng hơn nhiều so với tạp chí có phép nhưng sót khâu vận hành.

Lưu chiểu báo chí và lưu chiểu điện tử: hai nghĩa vụ, hai nhóm văn bản ​

Nhiều tòa soạn tạp chí khoa học nhầm nghĩa vụ lưu chiểu bản in với lưu chiểu điện tử, trong khi đây là hai nghĩa vụ khác nhau về cách thực hiện và thời hạn lưu trữ. Nhầm lẫn này dễ gặp ở tạp chí vừa có bản in vừa có bản điện tử — xem thêm bài tạp chí in và tạp chí điện tử khác nhau thế nào.

Nghĩa vụ và quy trình lưu chiểu điện tử trước đây được quy định tại Nghị định 08/2017/NĐ-CP, trong đó ấn phẩm điện tử phải được lưu trữ tối thiểu 12 tháng kể từ ngày đăng, phát lần đầu — dài hơn mức 6 tháng của báo nói, báo hình. Từ khi Luật Báo chí 2025 có hiệu lực (01/7/2026), tòa soạn cần đối chiếu thêm các nghị định hướng dẫn mới để biết quy định lưu chiểu nào còn áp dụng.

Nói cách khác: văn bản hướng dẫn trả lời câu hỏi "phải lưu chiểu thế nào, trong bao lâu", còn Nghị định 367/2026/NĐ-CP trả lời "nếu không làm đúng thì bị phạt bao nhiêu" — cảnh cáo hoặc 3–10 triệu đồng đối với tổ chức. Tòa soạn nên đối chiếu cả hai khi xây dựng quy trình lưu chiểu nội bộ.

Vì sao tạp chí khoa học dễ vi phạm hơn báo chí thông thường? ​

Tạp chí khoa học có một số đặc thù vận hành khiến rủi ro vi phạm hành chính cao hơn tưởng tượng, dù không có chủ đích sai phạm.

  • Tôn chỉ mục đích hẹp và dễ bị "lấn ranh": giấy phép tạp chí khoa học thường ghi rõ phạm vi chuyên ngành (ví dụ: "công bố kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực nông nghiệp"). Khi ban biên tập mở rộng nhận bài liên ngành hoặc đăng các bài mang tính thời sự, phổ biến kiến thức đại chúng để tăng lượng truy cập, tạp chí có thể vô tình hoạt động ngoài phạm vi giấy phép.
  • Thiếu nhân sự pháp chế chuyên trách: phần lớn tạp chí khoa học tại các trường đại học, viện nghiên cứu vận hành bởi một thư ký tòa soạn kiêm nhiệm, dễ bỏ sót các nghĩa vụ hành chính như lưu chiểu hay thông báo thay đổi.
  • Thay đổi ban biên tập, tên miền thường xuyên hơn báo chí truyền thống: tạp chí khoa học gắn với nhiệm kỳ Hội đồng biên tập hoặc quá trình chuyển đổi số, dẫn đến đổi tên miền, chuyển hệ thống quản lý mà quên thông báo cơ quan quản lý.
  • Áp lực xuất bản đúng kỳ để không lỡ mốc tính điểm HĐGSNN: đôi khi khiến tòa soạn rút ngắn quy trình phản biện khoa học (peer review) và ưu tiên tốc độ hơn việc hoàn thiện thủ tục lưu chiểu hoặc xin điều chỉnh giấy phép.

Luật Báo chí 2025 và các nghị định hướng dẫn: tòa soạn cần nắm văn bản nào? ​

Ba văn bản dưới đây tạo thành khung pháp lý hiện hành của tạp chí khoa học, mỗi văn bản trả lời một câu hỏi khác nhau. Tòa soạn nên phân biệt rõ để tra đúng nguồn khi cần.

Văn bảnBan hànhHiệu lựcTrả lời câu hỏi gì
Luật Báo chí 2025 (Luật số 126/2025/QH15, 4 chương, 51 điều)Quốc hội khóa XV01/7/2026Hoạt động báo chí là gì, ai được cấp phép, quyền và nghĩa vụ
Nghị định 237/2026/NĐ-CP26/6/202601/7/2026Điều kiện, thủ tục cấp giấy phép, cấp thẻ nhà báo, cải chính và các hướng dẫn thi hành Luật
Nghị định 367/2026/NĐ-CP25/9/202626/9/2026Hành vi nào bị phạt, mức phạt bao nhiêu, ai có thẩm quyền xử phạt

Nghị định 237/2026/NĐ-CP không phải nghị định xử phạt. Phần dự thảo từng được truyền thông đưa tin giữa năm 2026 (mức trần 500/250 triệu đồng) nay đã trở thành quy định chính thức tại Nghị định 367/2026/NĐ-CP.

Tình huống minh họa: tạp chí điện tử công khai toàn văn khi chưa đủ giấy phép ​

Một tạp chí khoa học của trường đại học đưa website lên từ năm 2025, công khai toàn văn bài báo và có ISSN điện tử, nhưng giấy phép hoạt động báo chí điện tử mới đang trong hồ sơ xin cấp. Đây là ví dụ giả định, không phải vụ việc có thật.

Theo quy tắc chuyển tiếp, việc công khai toàn văn khi chưa có giấy phép là hành vi đang diễn ra sau 26/9/2026, nên có nguy cơ áp dụng khung 300–400 triệu đồng của Nghị định 367/2026/NĐ-CP thay vì 140–200 triệu đồng như trước. Vì thế ISSN và DOI không thay thế được giấy phép: đó là ba thủ tục độc lập.

Cách xử lý thực tế: hoàn tất hồ sơ cấp phép với cơ quan quản lý, rà soát việc công khai nội dung trong thời gian chờ và lưu hồ sơ chứng minh tiến độ làm thủ tục. Quyết định cuối cùng thuộc cơ quan xử phạt; tòa soạn nên trao đổi với bộ phận pháp chế của cơ quan chủ quản.

Khi nhận biên bản vi phạm hành chính, tòa soạn nên làm gì? ​

Khi bị lập biên bản, tòa soạn nên xử lý có trình tự thay vì phản ứng ngay, vì theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, tổ chức và cá nhân bị xử phạt có quyền giải trình, khiếu nại và khởi kiện. Các bước dưới đây là hướng dẫn chung, cần điều chỉnh theo tư vấn pháp lý.

  1. Đọc kỹ biên bản và ghi ý kiến của đại diện tòa soạn vào biên bản nếu không đồng ý với nội dung.
  2. Báo ngay cho cơ quan chủ quản và Tổng biên tập, vì tổ chức và cá nhân có thể bị xử phạt riêng.
  3. Thu thập hồ sơ chứng minh: giấy phép, biên bản giao nộp lưu chiểu, văn bản thông báo thay đổi đã gửi, mốc thời gian làm thủ tục.
  4. Giải trình bằng văn bản trong thời hạn cơ quan xử phạt ấn định nếu có căn cứ.
  5. Khắc phục hậu quả theo yêu cầu, ví dụ nộp lưu chiểu bổ sung hoặc điều chỉnh nội dung đăng tải.

Checklist thực chiến: tự rà soát rủi ro bị xử phạt cho tòa soạn tạp chí khoa học ​

Áp dụng danh sách sau định kỳ mỗi 6 tháng, hoặc ngay khi tòa soạn có thay đổi về nhân sự, phạm vi nội dung hay hạ tầng kỹ thuật. Lần rà soát đầu tiên nên làm trong tháng 10/2026, ngay sau khi Nghị định 367/2026/NĐ-CP có hiệu lực.

  • [ ] Đối chiếu phạm vi bài nhận đăng thực tế trong 12 tháng gần nhất với tôn chỉ, mục đích ghi trong giấy phép — nếu đã mở rộng, làm thủ tục điều chỉnh trước khi tiếp tục nhận bài ngoài phạm vi cũ
  • [ ] Xác nhận tạp chí điện tử đã có giấy phép hoạt động báo chí điện tử đầy đủ trước khi công khai toàn văn, không chỉ dựa vào việc đã có ISSN hoặc DOI
  • [ ] Kiểm tra hệ thống lưu chiểu điện tử đã lưu đủ thời hạn theo quy định hiện hành hay chưa, đặc biệt sau khi chuyển đổi hệ thống quản lý tạp chí
  • [ ] Rà soát danh sách thông báo đã gửi cơ quan quản lý báo chí khi có thay đổi tên miền, trụ sở, hoặc thành viên chủ chốt của tòa soạn
  • [ ] Liệt kê các lỗi đang kéo dài (chưa lưu chiểu, chưa điều chỉnh giấy phép) và ấn định hạn khắc phục, vì lỗi đang diễn ra bị áp dụng khung phạt mới
  • [ ] Lưu hồ sơ chứng minh việc thực hiện lưu chiểu (biên bản giao nộp, xác nhận từ cơ quan lưu chiểu) để đối chiếu khi có thanh tra, kiểm tra
  • [ ] Giao một người phụ trách theo dõi văn bản pháp luật báo chí và báo cáo ban biên tập khi có văn bản mới

Sai lầm thường gặp cần tránh:

  • Cho rằng tạp chí khoa học "ít người đọc, quy mô nhỏ" thì không bị để ý xử phạt — quy định áp dụng cho mọi cơ quan báo chí, không phân biệt lượng độc giả.
  • Nhầm việc đã có ISSN hoặc DOI với việc đã hoàn thành cấp phép và lưu chiểu — đây là ba thủ tục độc lập, như phân tích trong bài về giấy phép tạp chí điện tử.
  • Chỉ thông báo thay đổi tên miền cho nhà cung cấp hosting hoặc phần mềm mà quên thông báo bằng văn bản cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí.
  • Dùng số liệu cũ (trần 200/100 triệu đồng của Nghị định 119/2020) để ước tính rủi ro tài chính cho các vi phạm đang diễn ra sau 26/9/2026.

Câu hỏi thường gặp ​

Tạp chí khoa học nội bộ trường đại học, ít độc giả có bị áp dụng Nghị định 367/2026/NĐ-CP không? Có. Nghị định áp dụng cho các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực báo chí, không phân biệt quy mô độc giả hay tính chất học thuật của nội dung. Tạp chí khoa học đã hoặc đang xin giấy phép hoạt động báo chí chịu điều chỉnh như các cơ quan báo chí khác. Quy mô nhỏ chỉ ảnh hưởng đến mức độ vi phạm cụ thể khi cơ quan xử phạt xem xét, không phải căn cứ để miễn áp dụng.

Mức phạt tối đa cho một hành vi vi phạm hiện nay là bao nhiêu? Theo Nghị định 367/2026/NĐ-CP, mức phạt tối đa cho mỗi hành vi là 500 triệu đồng đối với tổ chức và 250 triệu đồng đối với cá nhân, cao hơn mức 200/100 triệu đồng của Nghị định 119/2020/NĐ-CP. Mức cụ thể phụ thuộc từng hành vi: ví dụ thay đổi nội dung giấy phép mà không thông báo bị phạt 5–10 triệu đồng, trong khi hoạt động báo chí không có giấy phép bị phạt 300–400 triệu đồng.

Ai chịu trách nhiệm khi tạp chí khoa học bị xử phạt — Tổng biên tập hay cơ quan chủ quản? Tùy bản chất hành vi, cơ quan xử phạt xác định lỗi thuộc về tổ chức (cơ quan báo chí hoặc cơ quan chủ quản, chịu mức cao hơn) hay cá nhân cụ thể như Tổng biên tập. Với cùng một hành vi, mức phạt cá nhân bằng 1/2 mức phạt tổ chức. Vì có thể xử phạt riêng từng chủ thể, tòa soạn cần lưu hồ sơ phân công trách nhiệm nội bộ rõ ràng.

Không nộp lưu chiểu điện tử đúng hạn thì bị phạt bao nhiêu? Theo các nguồn tổng hợp Nghị định 367/2026/NĐ-CP, hành vi không nộp lưu chiểu theo quy định bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 3 đến 10 triệu đồng. Mức phạt không cao nhưng việc không có biên bản giao nộp lưu chiểu khiến tòa soạn khó chứng minh mình đã thực hiện nghĩa vụ khi bị thanh tra. Thời hạn lưu trữ cụ thể cần đối chiếu văn bản hướng dẫn hiện hành của Luật Báo chí 2025.

Nghị định 119/2020/NĐ-CP còn hiệu lực không? Quy định xử phạt trong lĩnh vực báo chí của Nghị định 119/2020/NĐ-CP đã được thay thế bởi Nghị định 367/2026/NĐ-CP từ 26/9/2026. Hành vi xảy ra và kết thúc trước ngày này vẫn xử theo quy định cũ; hành vi bắt đầu trước đó nhưng còn kéo dài sau 26/9/2026 áp dụng nghị định mới. Phần quy định về hoạt động xuất bản cần đối chiếu văn bản hợp nhất hoặc hướng dẫn mới nhất.

Đăng bài ngoài chuyên ngành ghi trong giấy phép một vài lần có bị coi là vi phạm không? Có nguy cơ, vì hoạt động không đúng tôn chỉ, mục đích hoặc nội dung ghi trong giấy phép là một nhóm vi phạm về giấy phép. Mức độ xử lý phụ thuộc đánh giá của cơ quan quản lý về ảnh hưởng của hành vi. Nếu có kế hoạch nhận bài liên ngành thường xuyên, tòa soạn nên chủ động làm thủ tục điều chỉnh tôn chỉ, mục đích thay vì để tình trạng lấn ranh kéo dài.

Tóm tắt ​

  • Nghị định 367/2026/NĐ-CP (ban hành 25/9/2026, hiệu lực 26/9/2026) thay quy định xử phạt báo chí của Nghị định 119/2020/NĐ-CP; mức trần 500 triệu đồng (tổ chức) và 250 triệu đồng (cá nhân), thời hiệu 02 năm.
  • Hoạt động không có giấy phép bị phạt 300–400 triệu đồng (trước đây 140–200 triệu); không thông báo thay đổi nội dung giấy phép 5–10 triệu đồng; không nộp lưu chiểu bị cảnh cáo hoặc phạt 3–10 triệu đồng.
  • Hình thức bổ sung gồm tước quyền sử dụng giấy phép từ 1 đến 12 tháng — rủi ro lớn với tiến độ phát hành số của tạp chí.
  • Vi phạm kết thúc trước 26/9/2026 xử theo quy định cũ; vi phạm đang kéo dài áp dụng nghị định mới.
  • Tòa soạn nên rà soát giấy phép, tôn chỉ mục đích, lưu chiểu và thông báo thay đổi ngay trong tháng 10/2026, rồi lặp lại mỗi 6 tháng.

Lưu ý: số liệu mức phạt mới trong bài được đối chiếu từ các nguồn tổng hợp văn bản (LuatVietnam, Thư viện Pháp luật, Báo Nhân Dân, VTV, Thanh tra) và Cổng thông tin điện tử Chính phủ tại thời điểm biên soạn. Độc giả nên tra văn bản gốc, đặc biệt các điều khoản về tôn chỉ mục đích và lưu chiểu, hoặc liên hệ cơ quan quản lý báo chí tại địa phương trước khi áp dụng.

Nguồn tham khảo: Nghị định 367/2026/NĐ-CP (25/9/2026); Nghị định 237/2026/NĐ-CP (26/6/2026); Luật Báo chí 2025 (Luật số 126/2025/QH15); Nghị định 119/2020/NĐ-CP; Nghị định 14/2022/NĐ-CP; Nghị định 08/2017/NĐ-CP. Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC.

Bài viết liên quan ​

Cập nhật gần nhất:

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Metis.

Copyright © 2020-PRESENT Metis., Jsc